Stefan Bastyr (1890–1920)
Stefan Bastyr był jednym z pionierów polskiego lotnictwa wojskowego oraz uczestnikiem
walk o Lwów w latach 1918–1919. Urodził się 17 sierpnia 1890 r. w Ulanowie. Młodość
spędził w Galicji, gdzie uczęszczał do szkoły średniej w Tarnowie. Następnie rozpoczął
studia na Wydziale Budowy Maszyn Politechniki Lwowskiej. Już w okresie studiów
interesował się rozwijającą się wówczas dziedziną lotnictwa i brał udział w pracach
związanych z projektowaniem konstrukcji lotniczych, które podejmowali studenci lwowskiej
uczelni.
Po wybuchu I wojny światowej został powołany do armii austro-węgierskiej. Początkowo
służył w artylerii, jednak w 1915 r. zgłosił się ochotniczo do lotnictwa. Po ukończeniu
szkolenia został obserwatorem, a następnie pilotem. W czasie wojny wykonywał loty
rozpoznawcze i bojowe na różnych odcinkach frontu, zdobywając doświadczenie jako lotnik
wojskowy.
Jesienią 1918 r., w czasie rozpadu monarchii austro-węgierskiej, włączył się w działania zmierzające do przejęcia przez Polaków kontroli nad lotniskiem Lewandówka we Lwowie. W październiku 1918 r. znalazł się wśród organizatorów polskiej służby lotniczej w mieście i został komendantem lwowskiego lotniska. Po wybuchu walk polsko-ukraińskich o Lwów odegrał istotną rolę w tworzeniu i działaniach Lwowskiej Grupy Lotniczej.
5 listopada 1918 r. wykonał jeden z pierwszych bojowych lotów w historii odradzającego się polskiego lotnictwa wojskowego. Wraz z obserwatorem przeprowadził lot nad pozycjami ukraińskimi w rejonie Persenkówki, wykonując rozpoznanie oraz zrzucając improwizowane bomby. W kolejnych tygodniach brał udział w licznych lotach rozpoznawczych i bojowych wspierających obrońców miasta. Lotnictwo lwowskie, mimo bardzo skromnych środków technicznych, odegrało wówczas istotną rolę w działaniach wojskowych.
Po zakończeniu walk o Lwów Bastyr kontynuował służbę w Wojsku Polskim. W okresie wojny polsko-bolszewickiej wykonywał loty bojowe i rozpoznawcze na froncie wschodnim.
Zginął 6 sierpnia 1920 r. w katastrofie lotniczej na lotnisku Lewandówka we Lwowie podczas wykonywania lotu na samolocie myśliwskim.
Za swoją służbę został odznaczony m.in. Orderem Virtuti Militari oraz Krzyżem Walecznych. Spoczął na Cmentarzu Obrońców Lwowa, zwanym Cmentarzem Orląt Lwowskich. Jego postać pozostaje symbolem odwagi i zaangażowania pierwszych lotników, którzy w trudnych warunkach tworzyli podstawy polskiego lotnictwa wojskowego i wspierali obronę Lwowa w latach walk o niepodległość.
Biografia i dodatkowe informacje
https://pl.wikipedia.org/wiki/Stefan_Bastyr
https://armahobbynews.pl/blog/2018/11/05/stefan-bastyr-pierwszy-pilot-niepodleglej-70014/